ကမၻာ့အံ့ဖြယ္မ်ား

ကမၻာ့အံ့ဖြယ္မ်ား

၁၆ရာစု ဒတ္ခ်္ပန္းခ်ီဆရာ မာတင္ ဟင္းမ္စကက္(Marten Heemskerk) ေရးဆြဲခဲ့ေသာ ေရွးေခတ္ကမၻာ့အံ့ဖြယ္ခုနစ္ပါးနွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအတြင္း၌ ကမၻာေပၚရွိ လူတို့တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ အရာမ်ားနွင့္ သဘာဝအေလ်ာက္ ျဖစ္ပ်က္ေနေသာအရာမ်ားကို စုစည္း၍ ကမၻာ့အံ့ဖြယ္မ်ား အျဖစ္ စာရင္းအမ်ိုးမ်ိုးျပုစုခဲ့ျကသည္။ ေရွးေခတ္ကမၻာ့အံဖြယ္ခုနစ္ပါးသည္ အေစာဆံုးေတြ့ရေသာစာရင္းျဖစ္ျပီး လူသားတို့၏ ထင္ရွားေသာ ေရွးေဟာင္း ဂနၱဝင္ တည္ေဆာက္မႈနွင့္ပတ္သက္ေနသည္။ ထိုစာရင္းသည္ ေရွးေခတ္ဂရိ ရႈခင္းျကည့္သူတို့၏ လမ္းညွြန္စာအုပ္ကို အေျခခံထားျခင္းျဖစ္ျပီး ေျမထဲပင္လယ္ေဒသ ပတ္ဝန္းက်င္ရွိ အရာမ်ားသာပါဝင္သည္။ ခုနစ္ ဂဏန္းကို ေရြးခ်ယ္ထားျခင္းမွာ ဂရိလူမ်ိုးတို့အေနနွင့္ ထူးျခားဆန္းျကယ္ေသာ ဂဏန္းအျဖစ္မွတ္ယူထားေသာေျကာင့္ ျဖစ္သည္။

မာတိကာ

၁ ေရွးေခတ္ကမၻာ့အံ့ဖြယ္ခုနစ္ပါး
၂ အလယ္ေခတ္ကမၻာ့အံဖြယ္မ်ား
၃ ေခတ္သစ္ကမၻာ့အံဖြယ္မ်ား
၃.၁ အေမရိကန္ ျမို့ျပအင္ဂ်င္နီယာမ်ားအသင္း
၃.၂ နယူးအိုးပင္းေဝါလ္ ေကာ္ပိုေရးရွင္းမွ ကမၻာ့အံ့ဖြယ္ခုနစ္ပါးအသစ္
၃.၃ ယူအက္စ္ေအတူေဒး သတင္းစာမွ အံ့ဖြယ္ခုနစ္ပါး
၃.၄ သဘာဝအေလ်ာက္ ျဖစ္ပ်က္ေနေသာ ကမၻာ့အံ့ဖြယ္ခုနစ္ပါး
၃.၅ ေရေအာက္ကမၻာမွ အံ့ဖြယ္ခုနစ္ပါး
၃.၆ စက္မႈကမၻာမွ အံ့ဖြယ္ခုနစ္ပါး
၃.၇ ခရီးသြားကမၻာမွ အံ့ဖြယ္ခုနစ္ပါး

၁၆ရာစု ဒတ္ခ်္ပန္းခ်ီဆရာ မာတင္ ဟင္းမ္စကက္ (Marten Heemskerk) ေရးဆြဲခဲ့ေသာ ေရွးေခတ္ကမၻာ့အံ့ဖြယ္ခုနစ္ပါး

ေရွးေခတ္ကမၻာ့အံ့ဖြယ္ခုနစ္ပါး

ဂိုင္ဇာမဟာပိရိမစ္ျကီး
ေရွးေခတ္ကမၻာ့အံဖြယ္မ်ားမွ တစ္ခုတည္းသာ က်န္ရစ္ခဲ့ေသာ အေဆာက္အဦး

သမိုင္းပညာရွင္ ဟီရိုဒိုးတပ္စ္(ဘီစီ ၄၈၄- ဘီစီ ၄၂၅) နွင့္ အယ္လက္ဇန္းဒရီးယားျပတိုက္ရွိ ဆိုင္းရင္းန္မွပညာရွိ ကယ္လီမာခ်ူး(scholar Callimachus of Cyrene) (ဘီစီ ၃၀၅ -ဘီစီ ၂၀၄) တို့သည္ ကမၻာ့အံဖြယ္ခုနစ္ပါးနွင့္ပတ္သက္ေသာ အေစာဆံုးစာရင္းကို ျပုစုခဲ့ျကသည္။ သို့ေသာ္ သူတို့၏ေရးသားခ်က္မွာ ကိုးကားခ်က္မွအပ က်န္ရစ္ခဲ့ျခင္းမရွိေပ။ ထိုအံဖြယ္မ်ားတြင္ ေအာက္ပါအေဆာက္အဦးတို့ ပါဝင္သည္။

•     ဂိုင္ဇာမဟာပိရိမစ္ျကီး
•     ေဘဘီလံုရွိ မိုးပ်ံဥယ်ာဉ္
•     အိုလမ္ပီယာရွိ ဇုစ္နတ္မင္းျကီး၏ ရုပ္ထု
•     အီဖီးဆပ္ရွိ အာတဲမိ ဘုရားေက်ာင္း
•     ေဟလီကာနပ္ဆပ္ရွိ ေမာ္ဆိုေလာ့စ္၏ ဂူသခၤ࿿်ိုင္း
•     ရုတ္ဒ္၏ ရုပ္ထု
•     အလက္ဇန္းဒရီးယားရွိ မီးျပတိုက္

ဂရိဘာသာျဖင့္ ေရးသားခ်က္ theamata မွာ အံ့ဖြယ္ဟု အဓိပၸါယ္မရပဲ မျကည့္မျဖစ္ ဟု အဓိပၸါယ္ထြက္သည္။ ယေန့ေခတ္တြင္ အမ်ားသိရွိျကေသာ စာရင္းမွာ အလယ္ေခတ္တြင္ စုစည္းတည္းျဖတ္ခဲ့ျကသည္။ သို့ေသာ္ အေဆာက္အဦးအမ်ားစုမွာ ယေန့ေခတ္တြင္ တည္ရွိျခင္း မရွိေတာ့ေပ။ ယေန့ထက္တိုင္ က်န္ရစ္ခဲ့ေသာ အေဆာက္အဦးမွာ ဂိုင္ဇာရွိ မဟာပိရိမစ္ျကီး တစ္ခုသာျဖစ္သည္။
အလယ္ေခတ္ကမၻာ့အံဖြယ္မ်ား
ေရာမမွ ကိုေလာ့စီယမ္
တရုတ္ျပည္မွ မဟာရံတံတိုင္းျကီး
တာ့ဂ်္မဟာရ္

အလယ္ေခတ္ကမၻာ့အံဖြယ္မ်ား
အလယ္ေခတ္တြင္ ကမၻာ့အံဖြယ္မ်ားနွင့္ပတ္သက္၍ စာရင္းအမ်ိုးမ်ိုးရွိခဲ့သည္ ဟု ဆိုျကသည္။ သို့ေသာ္ေအာက္ပါစာရင္းမွာ ထိုေခတ္မွစာရင္းျဖစ္သည္ဟု မယူဆနိုင္ေပ။ အေျကာင္းမွာ အလင္းေခတ္တိုင္သည္အထိ အလယ္ေခတ္ဆိုေသာ စကားလံုးကို သံုးနႈန္းခဲ့ျခင္းမရွိျခင္းေျကာင့္ တစ္ေျကာင္း၊ အလယ္ေခတ္ဆိုေသာ သေဘာတရားမွာ ၁၆ရာစုတိုင္သည္အထိ ထင္ရွားျခင္းမရွိခဲ့ျခင္းေျကာင့္တစ္ေျကာင္း စသည္တို့ေျကာင့္ျဖစ္သည္။ ဘရူဝါမွ ထိုစာရင္းမွာ အလယ္ေခတ္ေနာက္ပိုင္းမွျပုစုခဲ့ေသာစာရင္းျဖစ္သည္ဟု အျကံျပုခဲ့ျပီး ေနာက္က်ေသာစာရင္းဟု ညွြန္းဆိုခဲ့သည္။

ထိုစာရင္းမ်ားမွ အေဆာက္အဦးအမ်ားစုမွာ အလယ္ေခတ္မတိုင္မီ အလြန္ေစာစီးေသာအခ်ိန္ကပင္ တည္ေဆာက္ခဲ့ျကျပီး ထိုစာရင္းမွာ "အလယ္ေခတ္မွကမၻာ့အံဖြယ္မ်ား" (၇ နွစ္ဂဏန္းျဖင့္ ကန့္သတ္ထားျခင္းမရွိေပ။)၊ "အလယ္ေခတ္မွ အံဖြယ္ခုနစ္ပါး"၊ "အလယ္ေခတ္စိတ္ကူး" နွင့္ "အလယ္ေခတ္မွ ဗိသုကာဆိုင္ရာအံဖြယ္မ်ား" ဟူ၍ အမည္အမ်ိုးမ်ိုးေခၚေဝၚျကသည္။

ပံုမွန္အားျဖင့္ ထိုစာရင္းတြင္ ပါဝင္ေသာ အလယ္ေခတ္မွျကီးက်ယ္ခမ္းနားေသာ အံ့ဖြယ္မ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္သည္။

•     စတုန္းဟင္းခ်္
•     ကိုေလာ့စီယမ္
•     ကြန္အယ္လ္ရွိုကာဖာ၏ ေျမေအာက္သခၤ࿿်ိုင္း
•     တရုတ္ျပည္မွ မဟာရံတံတိုင္းျကီး
•     နန္ဂ်င္းမွျကြေမွ်ာ္စင္
•     ဟာဂီယာ ဆိုဖီယာ
•     ပီဆာရွိ ယိုင္ေနေသာေမွ်ာ္စင္

ထိုစာရင္းတြင္ပါဝင္ေသာ အျခားအေဆာက္အဦးမ်ားမွာ ေအာက္ပါတို့ျဖစ္သည္။

•     တာ့ဂ်္မဟာရ္
•     ကိုင္ရိုရဲတိုက္
•     အီးလီးဘုရားေက်ာင္း
•     ကလန္နီ ဘုန္းျကီးေက်ာင္း
  
  See More